Theo quy định mới, trường hợp thuộc diện phải đăng ký biến động đất đai theo Luật Đất đai nhưng không thực hiện sẽ bị phạt tiền từ 2-3 triệu đồng. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh mức phạt tiền, Nghị định cũng bổ sung nhiều biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm. Cụ thể, người vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, khôi phục hiện trạng mốc địa giới đơn vị hành chính, thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai hoặc nộp lại các giấy tờ đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hay giấy tờ giả đã sử dụng.
Một điểm mới khác là quy định rõ cách xác định số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm. Theo đó, khoản lợi có được từ việc sử dụng đất sau vi phạm phải nộp vào ngân sách nhà nước. Nếu nhiều tổ chức, cá nhân cùng vi phạm trên một thửa đất thì số lợi bất hợp pháp phải nộp sẽ được chia đều; trường hợp trước đó người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách thì sẽ được khấu trừ.
Ngoài ra, Nghị định cũng bổ sung nguyên tắc xử phạt đối với trường hợp vợ chồng cùng có quyền sử dụng đất. Theo quy định mới, việc xử phạt vi phạm hành chính sẽ được áp dụng như đối với một cá nhân.
Đáng chú ý, Nghị định còn mở rộng thẩm quyền xử phạt của nhiều cơ quan. Trong đó, Chủ tịch UBND cấp xã được nâng mức phạt tiền tối đa lên 250 triệu đồng, thay vì 5 triệu đồng như trước đây. Nhiều chức danh thuộc cơ quan quản lý đất đai cũng được nâng thẩm quyền xử phạt lên 400-500 triệu đồng, đồng thời được tịch thu giấy tờ giả, giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa và áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định.
Nghị định số 281/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 31/8/2026. Người sử dụng đất thuộc trường hợp phải đăng ký biến động đất đai cần thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định để tránh bị xử phạt khi chính sách mới được áp dụng.
